جمعیت و تنظیم خانواده - بهداشت باروری

روش های ایجاد مانع برای پیشگیری از بارداری[1]

هدف اين روش ها پيشگيري از رسيدن اسپرم به تخمك است. در سال هاي اخير اين دسته از روش هاي پيشگيري مقبوليت بيشتري يافته اند زيرا علاوه بر مزاياي پيشگيري از بارداري، برخي مزاياي ديگري هم دارند. مزاياي ديگر اين روش ها غير از پيشگيري از بارداري عبارتند از : حفاظت در برابر بيماري هاي مقاربتي، كاهش بروز بيماري هاي التهابي لگن و احتمالا حفاظت نسبي در برابر خطر سرطان گردن رحم.

تاریخچه:

روش های واژینال جلوگیری از بارداری در فرهنگ های دور افتاده در سراسر جهان گسترده بوده است، ژاپنی ها گلوله هایی از ورقه های خیزران را به کار می بردند؛ زنان مسلمان از برگ های بید استفاده می کردند؛ و زنان جزایر پاسیفیک، جلبک را به کار می گرفتند. در سراسر نوشته های کهن می توان اشاره هایی به توده های چسبنده ساخته شده از مواد صمغ مانند یافت که پیش از نزدیکی جنسی در واژن نهاده می شدند.

كاندوم :

در خصوص منشاء واژه کاندوم روایت های بسیاری می توان یافت که اکثر این روایت ها این واژه را به شخصی موسوم به کاندوم، پزشکی در انگلستان در سده هفدهم نسبت می دهند. معروف ترین داستان می گوید دکتر کاندوم این غلاف را در پاسخ به نگرانی چارلز دوم برای پیشگیری از افزایش فرزندان ابداع کرد.

هر چند آگاهی از کاندوم به عنوان روشی موثر برای جلوگیری از حاملگی علاوه بر عامل حفاظت کننده در برابر بیماری های منتقل شونده از راه جنسی در سال های اخیر به طور چشمگیری افزایش یافته است، برای رسیدن به میزان مطلوب کاربرد کاندوم هنوز راه درازی در پیش است. کارآیی جلوگیری از حاملگی و جلوگیری از بیماری منتقل شونده از راه جنسی باید به هم پیوند زده شوند و به طور همگانی ترویج گردند. هنوز درصد کاربرد کاندوم بسیار کمتر از نسبت مردان و زنان در معرض ابتلا به بیماری های منتقل شونده از راه جنسی است.

کاندوم های اولیه از روده حیوانات، پارچه ابریشمی، کاغذ و یا چرم تهیه می شدند. امروزه هم هنوز کاندوم هایی از جنس روده بره وجود دارند که در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی به عنوان وسیله ای جهت خوشگذرانی و افزایش میل جنسی به بازار عرضه می شود. هر چند که این نوع از کاندوم ها(طبیعی)، به ارگانیسم های مسبب بیماری های منتقل شونده از راه جنسی اجازه نفوذ می دهند. با کشف بیماری ایدز در سال 1981 کیفیت و میزان تولید کاندوم افزایش چشمگیری یافت به طوری که امروزه می توان آنرا از تمام مراکز بهداشتی، داروخانه ها و حتی برخی سوپرمارکت ها تهیه نمود.

کاندوم وسيله ای است که از پلاستيك نازكي(لاتكس) ساخته شده و داراي قابليت ارتجاعي زيادي مي باشد و به عنوان سدي در مقابل عبور مايع مني به داخل واژن عمل مي‌كند. نوک کاندوم در یک انتهای آن گرد و برآمده است و همانند مخزنی در زمان انزال مایع منی را جمع آوری می کند کاندوم های لاتکس در ضخامت های 30 تا 80 میکرون ساخته می شوند، و داراي شكل و اندازه ،رنگ و انواع گوناگوني مي باشد. انواع پلاستيكي، پلي اورتان، و طبيعي(ساخته شده از روده بره) هم وجود دارد منتها در مقايسه با نوع لاتكس از استحكام كمتري برخوردارند، در ضمن بعضي از انواع داراي خاصيت اسپرم كشي نيز مي باشند. که کاندوم های نوع اخیر در صورت پاره شدن یا نشت کردن تا حدودی شانس باردار شدن را کم می کنند.

استفاده از کاندوم هنوز در مقایسه با روش های دیگر خیلی محدود است(4 درصد). بیشترین مصرف کاندوم در ژاپن است که 78 درصد استفاده کنندگان از وسایل پیشگیری از کاندوم استفاده می کنند.

طول کاندوم معمولاً بین 16 تا 20 سانتی متر، قطر آن حدود 2.5 تا 5 سانتیمتر می باشد

مزايا :

جلوگيري از انتقال بيماريهاي مقاربتي(اگر صحيح استفاده شود) ولي هنوز درصد كاربرد كاندوم بسيار كمتر از نسبت مردان و زنان در معرض ابتلا به بيماري هاي منتقله از راه جنسي است.

· با كاستن خطر انتقال بيماريهاي مقاربتي استفاده از آن مي تواند خطر نازايي و خطر ابتلا به سرطان سرويكس را كاهش دهد

· تنها روش جلوگيري از انتقال ايدزمي باشد (اگر صحيح استفاده شود).

· كمك به حفظ نعوظ آلت تناسلي

· نقش درماني در انزال زودرس

· نقش درماني در خانم‌هايي كه به اسپرم همسرشان‌ آلرژي دارند

معايب :

· حساسيت به لاتكس در بعضي افراد

· مسائل فرهنگي

· احتمال پاره بودن و يا سوراخ شدن در حين استفاده

نكات مهم در استفاده از كاندوم:

· سه هدف ويژه در مصرف كاندوم مطرح است:استفاده درست، كاربرد پيوسته و دسترسي آسان و كم هزينه.

· در استفاده معمولي از كاندوم ، بدون توجه به نكات زير ، كاندوم فقط تا 50% در پيشگيري از بيماريها مي تواند مؤثر باشد

· در صورت نياز به مواد نرم كننده، اين مواد نبايد پايه چربي داشته باشند. مواد چرب مثل وازلين، نيوا، كرم هاي مرطوب كننده و ... سبب پارگي كاندوم مي شوند ، در اينگونه موارد بايد از ژل هاي مخصوص كاندوم و يا ژل لوبريكانت كه در تمام داروخانه ها و با مبلغ كمي قابل تهيه است، استفاده نمود.

· كساني كه در معرض بيماري هاي منتقله از راه جنسي و خصوصاً ايدز هستند مي بايست در تمامي انواع رابطه هاي جنسي خود از كاندوم مخصوص آن استفاده نمايند.

· كاندومها به دور از حرارت ، نور و رطوبت نگه داري شود.

· تاريخ مصرف حتماً چك شود.

· توجه شود كاندومها يك بار مصرف مي باشند.

· از كاندوم هاي چسبنده و شكننده به دليل احتمال پارگي نبايد استفاده شود.(كاندوم بايد به راحتي باز شود)

· شايعترين عللي كه باعث عدم كارائي مناسب كاندوم ها مي گردند عبارتند از پاره شدن، ليز خوردن و خارج شدن.

· غلاف در تماس با اشياء و انگشت دست و ... ممكن است پاره شود.

· غلاف در حالت نعوظ و قبل از نزديكي پوشيده شود چرا كه در ترشحات مرد پيش از انزال نيز مقاديري اسپرم وجود دارد

· غلاف نبايد تا انتها كشيده شود بلكه بايد فضايي براي مني در انتهاي آن خالي باشد. (حدود 1 سانت)

· دقت شود فضاي خالي فوق از هوا خالي شود با فشار دادن ملايم نوك انگشتان.

· غلاف تمام طول آلت تا انتها را بپوشاند.

· بلافاصله بعد از انزال بايد در حاليكه آلت هنوز در حالت نعوظ است حلقه انتهاي كاندوم را گرفته و آلت را خارج نمود.

· ضخامت كاندوم هاي لاتكس از 03/0 تا 08/0 ميلي متر(30تا80میکرون) است(در رفتارهاي پرخطر جنسي استفاده از انواع ضخيم تر اصولي به نظر مي رسد).

· نبايد از دو كاندوم بر روي هم استفاده كرد چون نه تنها اثر آن بيشتر نمي شود بلكه احتمال پارگي افزايش مي يابد.

· هنگام مقاربت اگر غلاف پاره شد اگر انزال صورت نگرفته باشد بايد نزديكي متوقف و غلاف جديد استفاده شود.

· كاندوم هاي زنانه كيسه اي از جنس پلي اورتان است كه واژن را مفروش مي كند و يك حلقه داخلي در انتهاي بسته اين بن‌بست، سرويكس را مي‌پوشاند و حلقه خارجي در بيرون از واژن مي ماند و تا حدودي پرينه را مي پوشاند، هر چند روش نسبتاً مناسبي مي باشد ولي به علت قيمت بالا استفاده از آن محدوديت هايي دارد.

· چنانچه در هنگام مصرف كاندوم پاره شود اگر پارگي همراه با انزال باشد بايد فوراً به پزشك جهت جلوگيري از حاملگي مراجعه كرد يا از روش اورژانس پيشگيري از حاملگي استفاده كرد.

توجه: روش اورژانس پيشگيري از بارداري را نمي شود دائماً استفاده كرد بلكه فقط در مواقع خاص بايد از آن استفاده نمود.

روش استفاده از کاندوم:

1.ابتدا بسته کاندوم را با دست و بدون استفاده از لوازم تیز باز می کنیم مواظب باشید لبه های تیز کاندوم با خود کاندوم تماس پیدا نکند

2.کاندوم را از طرفی که حلقه شده بر روی آلت تناسلی که در حالت نعوظ است قرار می دهیم

3.حلقه کاندوم را به طرف انتهای آلت می کشیم در هنگام این کار با انگشتان انتهای کاندوم را فشار می دهیم تا هوا تجمع نیابد

4. کاندوم باید تا انتهای آلت کشیده شده باشد

5.بعد از استفاده کاندوم را در محل مناسب دفع می کنیم

[1] .Local Barrier Methods